Inleiding
De bijzondere rechtspleging was een speciaal rechtssysteem dat ontstond aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Binnen de bijzondere rechtspleging werden personen onderzocht en berecht die verdacht werden van samenwerken(collaboratie)met de Duitse bezetter. Er werden ongeveer 425.000 personen onderzocht. Niet iedereen kwam voor een rechter, werd veroordeeld of werd terecht beschuldigd.
Een persoon kon op verschillende manieren een verdachte worden. Mensen konden aangifte doen, en het verzet maakte lijsten van mensen die zij berecht wilden zien. Redenen van aangifte of arrestatie waren bijvoorbeeld lidmaatschap van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB), verraad of wanneer iemand in dienst was gegaan bij het Duitse leger.
Bij arrestaties (meestal door BS) van verdachten werd niet altijd gekeken of de verdenking terecht was. Arrestaties werden slecht gedocumenteerd. In korte tijd werden tienduizenden personen in voorarrest geplaatst in zogeheten interneringskampen. De omstandigheden in die kampen waren vaak slecht. Het kon enkele maanden of nog langer duren voor een zaak werd behandeld.
De PF (Procureur-Fiscaal) kon besluiten om verdachten in vrijheid te stellen, ze niet verder te vervolgen, zaken voor de rechter te brengen of zelf zaken af te handelen die anders in een rechtbank zouden zijn behandeld. Dit laatste heet een voorwaardelijke buitenvervolgingstelling. Hier werd vaak voor gekozen als de duur van het voorarrest van de verdachte ongeveer zo lang was als de verwachte straf. Bij een voorwaardelijke buitenvervolgingstelling kon de PF (tijdelijk) bepaalde burgerrechten afnemen, zoals het kiesrecht, het bekleden van publieke ambten of het dienen in het leger.
De Tribunalen behandelden zaken van personen die verdacht werden van collaboratie, zoals lidmaatschap van de NSB of openlijk steunen van de Duitse bezetter. Ze konden onder andere internering (gevangenisstraf) van maximaal tien jaar opleggen en vermogen afnemen. Ook konden ze (tijdelijk) bepaalde burgerrechten afnemen, zoals kiesrecht, het bekleden van publieke ambten of het dienen in het leger. Als de uitspraak van een Tribunaal definitief was, was er geen beroep meer mogelijk.
Voor een Bijzonder Gerechtshof verschenen personen die verdacht werden van misdrijven zoals verraad, moord of vrijwillige dienstneming in het Duitse leger. Bijzondere Gerechtshoven konden dezelfde soort straffen opleggen als de Tribunalen, maar ook langere gevangenisstraffen en de doodstraf.
Ongeveer 66.000 personen (van de 425,000) verschenen voor de rechter bij een Tribunaal of Bijzonder Gerechtshof.
De Tribunalen deden een uitspraak over 50.000 personen. Ongeveer 35.000 verdachten kregen een gevangenisstraf. In ongeveer 29.000 gevallen werd er een straf tussen de één en vijf jaar opgelegd. Bij een kwart van de veroordeelden werd een deel van of al het bezit afgenomen. Dit heet een verbeurdverklaring.
De Bijzondere Gerechtshoven deden uitspraak over ongeveer 16.000 personen. De meesten van hen kregen gevangenisstraffen tussen de één en vijf jaar. Bijna 1.900 personen werden veroordeeld tot een gevangenisstraf van tien jaar of meer. 152 personen kregen de doodstraf, die in 40 gevallen werd voltrokken omdat de Kroon (de koningin) in veel gevallen gratie verleende. Hierbij werd de doodstraf vaak omgezet in levenslang.
Er zijn ongeveer 329.000 zaken waarbij de persoon niet voor de rechter is gekomen, en waarbij de procureur-fiscaal geen straffen heeft opgelegd.
Op deze webpagina vindt u namen van personen die zijn onderzocht binnen de bijzondere rechtspleging. De dossiers van deze personen vormen het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR).
In de namenlijst is niet vastgelegd welke personen zijn veroordeeld en welke niet, of er een verdenking was en zo ja wat deze was. Deze informatie staat in de dossiers van onderzochte personen.
In de lijst is wel onderscheid gemaakt tussen de personen die alleen onderzocht zijn en zij wiens aanklacht door een rechter werd afgehandeld.
Vanwege privacywetgeving zijn personen die niet (aantoonbaar) zijn overleden niet vindbaar in de namenlijst. Het gaat om personen die minder dan 110 jaar geleden zijn geboren en van wie onbekend is of ze zijn overleden.
Lijst met namen van Dussenaren (geboren en/of woonachtig) met een CABR-dossier
NAMEN Geboorte Plaats en datum Overleden Woonplaats Onderzocht Aanklacht Rechtbank
Joannes Adrianus MEIJERS Dussen, 21 mei 1924 Coevorden, 25 oktober 1995 Beek X X X
Peter VERHOEVEN Dussen, 12 oktober 1900 Ja Gorinchem X X X
Matheus Laurentius VAN BERGEN Dussen, 29 december 1922 Ja X X X
Cornelis Lambertus BINSBERGEN Dussen, 12 mei 1898 Ja Den Haag X X X
Cornelis JOREN Dussen, 13 juni 1898 Ja Hoensbroek X X
Simon VAN TILBORG Dussen, 30 oktober 1928 Ja Hank X X
Marinus Adrianus HEIJMANS Dussen, 28 augustus 1920 Ja Breda X X
Adrianus VAN SUNTENMAARTENSDIJK Dussen, 21 december 1900 Ja Geertruidenberg X X
Johannes Cornelis VAN DINTEREN Dussen, 13 augustus 1899 Ja Geleen X X
Marinus VAN MIERLO Dussen, 17 november 1923 Waalwijk, 20 november 2015 Dussen X X
Dirk Johannes AUGUSTEIJN Dussen, 17 augustus 1910 Ja Stadskanaal X X
Johannes Cornelis VAN DIJK Dussen, 21 augustus 1888 Ja Dussen X X
Gerardus Cornelis VAN BIEZEN Dussen, 13 november 1906 Ja Dussen X X
Jannigje Dirkje VAN HELDEN Dussen, 5 september 1902 Ja Dussen X X X
Antonius LEEGGANGERS Dussen, 9 november 1925 Ja Dussen X X
Peter DONKERSLOOT Dussen, 17 november 1914 Oosterhout, 20 februari 2001 Dussen X X
Gerrit DONKERSLOOT Dussen, 16 juni 1907 Ja Dussen X X
Cornelis HASPELS Dussen, 1 juli 1913 Ja Naarden X X
Gardina VERSCHOOR Dussen, 15 april 1915 s-Gravenhage, 2 maart 2002 Dordrecht X X
Aletta SCHOUTEN Dussen, 17 augustus 1921 Gorinchem, 28 september 2006 Gorinchem X X
Nicolaas Wilhelmus LEENHOUTS Dussen, 8 september 1917 Ja Dussen X X
Adriaan VAN NORDENNEN Dussen, 29 maart 1877 Ja X X
Maria VAN WIJNGAARDEN Dussen, 29 januari 1903 Ja Eindhoven X X
Waltherus VAN BERGEN Dussen, 15 april 1911 Oosterhout, 19 maart 1998 X X
Joannes VAN DINTEREN Dussen, 14 december 1903 Ja Driel X X
Joannes Simon KIEVITS Dussen, 1 april 1918 Ja Dordrecht X X
Cornelis Bernardus MEYERS Dussen, 15 december 1912 Ja Oosterhout X X
Arie Bastiaan RIPZAAD Dussen, 30 december 1919 Ja Hank X X
Joannes VAN DINTEREN Dussen, 14 december 1903 Ja Driel X X
Jan Gerrit ROUBOS Dussen, 27 november 1916 Ja Sprang-Capelle X X X
Cornelis Johannes ROUBOS Dussen, 30 september 1908 Ja Sprang-Capelle X X
Johannes EIJKHOUT Dussen, 16 mei 1918 Ja Dussen X X
Andreas Adrianus Marinus LEENHOUTS Dussen, 14 augustus 1926 Ja Dussen X X
Hendrikus Tilman VAN DAAL Dussen, 7 april 1891 Ja Dussen X X
Adrianus Martinus VAN DONGEN Dussen, 15 oktober 1895 Ja Riethoven X X
Gerrit Cornelis VAN DIJK Dussen, 2 mei 1924 Waalwijk, 10 november 2003 Oud-Beijerland X X
Ferdinand Cornelis VAN BOMMEL Dussen, 19 februari 1924 s-Gravenhage, 21 november 2013 Den Haag X X
Johannes Hubertus HEIJMANS Dussen, 8 april 1909 Ja Dussen X X
Baudewijn VAN ROOIJ Dussen, 4 november 1893 Ja Schiedam X X
Elisabeth Catharina Wilhelmina VAN DEN HOORN Dussen, 14 september 1884 Ja Haarlem X X
Maria KIVITS Dussen, 12 juni 1916 Ja Raamsdonksveer X X
Willem TROMP Dussen, 12 december 1894 Ja Neerbosch X X
Jacomijna PRUISSEN Dussen, 6 oktober 1880 Ja Amsterdam X X
Petrus THEUNS Dussen, 19 november 1924 Zevenbergen, 18 januari 1998 Hank X X
Joanna Theodora Maria NIEUWENHUIJSEN Dussen, 27 april 1925 Eindhoven, 26 april 2008 Dussen X X
Maria Joanna Adriana NIEUWENHUIJSEN Dussen, 25 oktober 1927 Eindhoven, 22 april 2018 Hank X X
Peter VAN BREUGEL Dussen, 10 oktober 1889 Ja X X
Adrianus Cornelis JANSON Dussen, 8 september 1907 Ja Utrecht X X
Pieter VAN TILBORG Dussen, 14 augustus 1896 Ja Hank X X
Hendrikus VAN HEES Dussen, 23 mei 1899 Ja Gouda X X
Maria DE WIT Dussen, 2 november 1903 Ja Tilburg X X
Franciscus Martinus Adrianus LEEGGANGERS Dussen, 2 februari 1903 Ja Dussen X X
Johannes Hendrikus DE WITT Dussen, 17 juni 1914 Ja Eindhoven X X
Huiberdina Elisabeth DE BODT Dussen, 14 juni 1906 Ja Geertruidenberg X X
Gerdina RAAMS Dussen, 10 maart 1919 Ja Breda X X
Cornelis VAN DER MAST Dussen, 19 december 1893 Ja Bleskensgraaf X X
Woutera Jacoba DE WITT Dussen, 14 september 1908 Eindhoven, 6 februari 2008 Eindhoven X X
Martinus Cornelis VAN MILD Dussen, 16 april 1905 Ja Dordrecht X X
Huiberdina SAGT Dussen, 14 december 1904 Ja H en L Zwaluwe X
Catharina Maria VAN DEN BROEK Dussen, 8 oktober 1921 Weert, 1 februari 2008 Venlo X
Petrus Wilhelmus VAN DER PLUIJM Dussen, 18 januari 1920 Ja Raamsdonksveer X X
Antonius KIEVITS Dussen, 30 september 1917 Ja Dussen X
Marinus HUIGEN Dussen, 22 februari 1908 Ja X
Willem DONKERSLOOT Dussen, 17 november 1910 Ja Dussen X
Cornelis ROOSENDAAL Dussen, 15 december 1902 Ja Dussen X X
Bastiaan DE ROOIJ Dussen, 8 augustus 1921 Zwijndrecht, 19 november 2000 Dussen X X
Adriaan PRUISSEN Dussen, 27 september 1920 Waalwijk, 1 mei 2005 Hank X
Martinus Petrus KUIJPERS Dussen, 6 mei 1895 Ja Waalwijk X X
Michiel KROON Dussen, 14 maart 1913 Ja Den Haag X
Henricus Jacobus Martinus CARIS Rotterdam, 7 december 1923 Ja Dussen X X X
Antonius Hendrikus Josephus VAN DER PLUIJM Dussen, 3 augustus 1894 Ja Dussen X X X
Marinus Adrianus WALRAVENS Dussen, 1 november 1908 Ja Dussen X
Adrianus Cornelis SCHALKEN Dussen, 23 maart 1912 Ja X
Gerrit KOOPS Dussen, 25 augustus 1911 Ja Almkerk X
Johannes Cornelis SCHERMERS Dussen, 29 juli 1894 Ja Almkerk X
Wilhelmus Pieter THEUNS Dussen, 16 maart 1916 Ja Hank X
Wilhelmus Hubertus HEIJMANS Dussen, 8 maart 1926 Oosterhout, 18 juni 2000 Hank X
Marinus C. HANEGRAAF Dussen, 27 februari 1905 Ja Den Bosch X
Jan Pieter KONINGS Dussen, 13 februari 1884 Ja Sprang-Capelle X X X
Otto VAN KRIMPEN Dussen, 30 april 1874 Ja De Werken/Sleeuwijk X
Gerardus Cornelis VAN BIESEN Dussen, 23 november 1906 Ja Dussen X X X
Antonius KIEVITS Dussen, 23 september 1904 Ja Dussen X
Matheus RIPZAAD Dussen, 16 oktober 1905 Ja Zwijndrecht X
Pietronella Maria VAN KRIMPEN Dussen, 5 december 1910 Ja Rotterdam X
Hendrikus Johannes VAN BERGEN Dussen, 15 juni 1879 Ja X
Gerardus Wilhelmus VAN DER PLUIJM Dussen, 13 mei 1926 Werkendam, 18 augustus 2005 Dussen X X
Maria VAN DALEN DE WIT Dussen, 2 november 1903 Ja Tilburg X
Joannes Antonius KIVITS Dussen, 7 april 1913 Ja Dussen X
Cornelus Hubertus VERBUNT Dussen, 14 juli 1904 Ja Dussen X
Catharina Wilhelmina HEIJMANS Dussen, 12 december 1897 Ja Dussen X
Jan Adriaan RIPZAAD Dussen, 19 september 1914 Breda, 2 september 1997 Dussen X
Adriaan VAN MIERLO Dussen, 27 oktober 1922 Etten-Leur, 22 april 2020 Hank X
Antonie VAN OORSCHOT Dussen, 13 oktober 1896 Ja Almkerk X
Coenraad Hendrikus GENET Dussen, 6 juli 1915 Ja Sprang-Capelle X
Antonius Gerardus VAN SCHAAIK Dussen, 9 december 1897 Ja Heerlen X
Arnoldus Johannes Franciscus NIEUWENHUIJSEN Dussen, 4 november 1897 Ja Dussen X
Cornelis VAN DER STEEN Dussen, 4 februari 1907 Ja Baarland X
Antonius VAN DE WIEL Dussen, 14 januari 1892 Ja Leiden X
Antonius Hendrikus Josephus VAN DER PLUIJM Dussen, 3 augustus 1894 Ja Hank X
Bertus DEKKER Almkerk, 18 januari 1916 Landgraaf, 22 februari 1997 Dussen X X
Blees VAN HOVEN Drongelen, 11 maart 1907 Ja Dussen X X
Johannes WIJNANS IS Almkerk, 16 september 1905 Dussen, 31 december 1970 Dussen X X
Johannes Karel VAN ACHTERBERG Raamsdonk, 31 oktober 1894 Ja Dussen X X
DE RONDE onbekend, 3 augustus 1889 Ja Dussen X
Teunis SMITS Meeuwen, 26 januari 1917 Ja Dussen X
Joseph DE LETTER Koewacht, 26 november 1911 Den Bosch, 4 april 1955 Dussen X X
Cornelis VAN DER SCHANS Sprang, 19 april 1922 Ja Dussen X